کمانچه
کمانچه از خانواده سازهای زهی آرشه ای مقیّد است و در رده بندی سازها در گروه زه صداهای آرشه ای قرار می‌گیرد .
این ساز در مناطقی چون شمال خراسان ، گلستان ( مناطق ترکمن نشین و کتول ) ، شرق‌مازندران ، دامغان ، طالقان ، گیلان ، آذربایجان شرقی و غربی ، کرمانشاه ، لرستان ، چهارمحال و بختیاری و فارس متداول است اما در مناطق گیلان ، دامغان ، طالقان و فارس رو به فراموشی است . کمانچه در نواحی ایران با نام ها و گویش های مختلفی ، از جمله کمانچَه ( شمال خراسان ) ، کمونچه ( دامغان و شهرکرد ) ، کمانچِه ( طالقان )، کمانچا ( آذربایجان شرقی )، کمان یا کمانچَه ( آذربایجان غربی ) ، قیجاق ( ترکمن صحرا )، موکَش ( کرمانشاه و تال ، لرستان ) شناخته می شود .
از نظر ساختمان کمانچه به دو نوع کمانچه پشت باز و کمانچه پشت بسته تقسیم میشود ؛ صدای کمانچه پشت بسته در مقایسه با کمانچه های پشت باز ، گرفته تر ، نرم‌تر و تو دماغی تر است .
همه کمانچه های متداول در نواحی ایران دسته ای گرد دارند و روی دهانه کاسه طنینی آنها پوست کشیده می شود . معمولا قطر دسته از سمت سرپنجه به طرف کاسه تدریجا کم می شود و دسته با یک میل فلزی به کاسه متصل می شود . این میل با عبور از قسمت زیرین کاسه ، تکیه گاه اصلی کمانچه به روی زمین یا پای نوازنده است .
این کمانچه ها دارای ۳ وتر و ۳ گوشی هستند و در چند دهه گذشته برخی از نوازندگان در بعضی مناطق با پیروی از ساختار کمانچه فارسی ، تعداد وتر کمانچه های خود را به ۴ افزایش دادند ؛ سایر اجزای کمانچه عبارتند از سیم‌گیر ، خرک ، شیطانک و آرشه .
کاسه طنینی معمولا از جنس چوب های توت ، گردو ، اُرس ، بید ، زردآلو ، زبان گنجشک است .
دسته از جنس چوب های سُرخدار ، زردآلو ، قیسی ، گلابی ، افرا ، عناب ، گردو و ... است
پوست از جنس پوست دل گاو و شتر ، مرغابی ، آهو ، ماهی ، خرگوش ، گوسفند یا بز است ‌.
وتر‌ها از جنس سیم فولادی سفید است و میل از جنس مفتول فولادی می باشد .
چوب آرشه نیز از جنس چوب انار ، آلو ، ازگیل ، آلبالو ، گردو و ... و موی آرشه موی دُم اسب است .


تاریخ : 13-7-1396
نویسنده : غزل اسماعیلی

به اشتراک بگزارید

Buffer Digg Facebook Google LinkedIn Pinterest Print Reddit StumbleUpon Tumblr Twitter VK Yummly
مشاوره رایگان